ઉત્તરાયણ 2021: જાણો રાશિ પ્રમાણે દાનથી લઈને આ દિવસ સાથે જોડાયેલી તમામ અગત્યની વાતો સુધી, જાણવા જેવું

સનાતમ ધર્મમાં સૂર્યને આદિ પંચદેવતામાંથી એક માનવામાં આવે છે. તેમજ આ પાંચ દેવોમાંથી જ સૂર્ય દેવ જ કળયુગના એક માત્ર દ્રશ્ય દેવ છે. સૂર્યના રાશિ પરિવર્તનને સંક્રાંતિ કહેવામાં આવે છે. એવામાં સૂર્ય સંક્રાંતિમાં મકર સક્રાંતિનું મહત્વ જ અધિક માનવામાં આવે છે. હિન્દુઓનો મુખ્ય પર્વ મકર સંક્રાંતિ દાનનો પાવન પર્વ છે.

તેમજ આ વર્ષે પણ મકર સંક્રાંતિનો આ પર્વ 14 જાન્યુઆરી, ગુરૂવારના રોજ છે. આ વર્ષ 2021માં સંક્રાંતિનું વાહન સિંહ તેમજ ઉપવાહન ગજરાજ( હાથી) રહેશે. આ વર્ષ સંક્રાંતિનું આગમન શ્વેત વસ્ત્ર તેમજ પાટલી કુંચકી ધારણ કરીને બાળવસ્થામાં કસ્તૂરી લેપ કરી ગદા શસ્ત્ર લઈને સુવર્ણપાત્રમાં અન્ન આરોગતા આગ્નેય દિશાને દ્રષ્ટિગત કરી અને ગતિ કરી રહ્યાં છે.

મકર સંક્રાતિ 2021 મુહૂર્ત
પુર્ણ કાળ મુહૂર્ત : 08:03:07 થી 12:23 :00 સુધી
અવધિ : 4 કલાક 26 મીનિટ
મહાપુણ્ય કાળ મુહૂર્ત : 08:03:07 થી 08:27:07 સુધી
અવધિ: 0 કલાક 24 મિનીટ
સંક્રાંતિ પળ: 08:03:07

પોષ માસમાં કૃષ્ણ પંચમીએ મકર સંક્રાંતિ દેશના લગભગ તમામ રાજ્યોમાં અલગ અલગ સાંસ્કૃતિક રૂપોથી મનાવવામાં આવે છે. આવો જાણીએ કે મકર સંક્રાંતિ વિશે ખાસ વાતો..

મકર સંક્રાંતિમાં મકર શબ્દ મકર રાશિને સૂચવેલ કરાવે છે જ્યારે સંકાંતિનો અર્થ સંક્રમણ અર્થાત પ્રવેશ કરવો છે. મકર સંક્રાંતિના દિવસ સૂર્ય ધન રાશિથી મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે. એક રાશિને છોડીને બીજામા પ્રવેશ કરવાની આ વિસ્થાપન ક્રિયાને સંક્રાંતિ કહેવાય છે. કારણ કે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે એટલા માટે આ સમયને મકર સંક્રાંતિ કહેવામાં આવે છે.

પૃથ્વી સાડા 23 ડિગ્રી ધરી પર નમતા સૂર્યની પરિક્રમા કરે છે, ત્યારે વર્ષમાં 4 સ્થિતિઓ એવી હોય છે, જ્યારે સૂર્યના સીધા કિર્ણો 21 માર્ચ અને 3 સપ્ટેમ્બરના રોજ વિષુવત રેખા, 21 જાન્યુઆરીએ કર્ક રેખા અને 22 ડિસેમ્બરે મકર રેખા પર પડે છે. વાસ્તવમાં ભારતીય જ્યોતિષમાં આ 4 સ્થિતિઓને 12 સંક્રાંતિઓમાં વહેચવામાં આવ્યાં છે, જેમાં 4 સંક્રંતિઓ મહત્વપૂર્ણ હોય છે- મેષ,તુલા, કર્ક અને મકર સંક્રાંતિ.

ચંદ્રના આધાર પર માસના 2 ભાગ છે કૃષ્ણ અને શુક્લ પક્ષ. આ રીતે સૂર્યના આધાર પર વર્ષના 2 ભાગ છે- ઉત્તરાયન અને દક્ષિણાયન. આ દિવસથી સૂર્ય ઉત્તરાયન થાય છે. ઉત્તરાયન અર્થાત આ સમયથી ધરતીના ઉત્તરી ગોળાદ્ધ સૂર્યની તરફ વળી જાય છે, તો ઉત્તરીથી જ સૂર્ય નિકળવા લાગે છે. તેમને સોમ્યાયન પણ કહેવાય છે. 6 માસ સૂર્ય ઉત્તરાયન રહે છે અને 6 માસ દક્ષિણાયન. મકર સંક્રાંતિથી લઈને કર્ક સંક્રાંતિના વચના 6 માસના સમયાંતરાળને ઉત્તરાયન અને ઉત્તરાયણ કહેવાય છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ પણ ઉત્તરાયનનું મહત્વ જણાવતા ગીતામાં કહ્યું છે કે ઉત્તરાયનના 6 માસના શુભ કાળમાં જ્યારે સૂર્યદેવ ઉત્તરાયન થાય છે અને પૃથ્વી પ્રકાશમય રહે છે, તો આ પ્રકાશમાં શરીરનો પરિત્યાગ કરવાથી વ્યક્તિનું પુનજન્મ નથી થતું, આવા લોકો બ્રહ્મને પ્રાપ્ત થાય છે. આ જ કારણ હતું કે ભીષ્મ પિતામહએ શરીર ત્યા સુધી ત્યાગ્યુ નહી, જ્યાં સુધી કે સૂર્ય ઉત્તરાયણ ન થઈ ગયો.

આ દિવસથી વસંત ઋતુનો પણ શુભારંભ થાય છે અને આ પર્વ સંપૂર્ણ અખંડ ભારતમાં અનાજ પાકના આગમનના ખુશીના રૂપમાં મનાવવામાં આવે છે. ખરીફ પાકની વઢાય ગયો હોય છે અને ખેતરોમાં પણ રવિ પાક ઉપજી રહ્યો હોય છે. ખેતરમાં સરસવના ફૂલ મનમોહક લાગે છે.

મકર સંક્રાંતિના આ પાવન પર્વને ભારતના જુદા-જુદા રાજ્યોમાં ત્યાંના સ્થાનિક રીત-રિવાજોથી મનાવવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં આ પાવન તહેવારન પોંગલ રૂપમાં મનાવવામાં આવે છે. ઉત્તર ભારતમાં તેને લોહહી, ખિચડી પર્વ, પતંગોત્સવ વગેરે કહેવામાં આવે છે. મધ્યભારતમાં તેને સંક્રાંતિ કહેવાય છે. પૂર્વોત્તર ભારતમાં બિહૂ નામથી આ પર્વે મનાવવામાં આવે છે.

શિયાળીની ઋતુમાં વાતાવરણનું તામનાન ખૂબ ઓછું હોવાના કારણ શરીરમાં રોગ અને બીમારી જલ્દી લાગી છે, આ માટે આ દિવસ ગોળ અને તલથી બનેલો મિષ્ટાન અથવા પકવાન બનાવો, ખાઓ અને વહેચવામાં આવે છે. તેમાં ગરમી ઉત્પન્ન કરી રહેલા તત્વોં સાથે જ શરીર માટે લાભદાયી પોષક તત્વ પણ હોય છે. ઉત્તર ભારતમાં આ દિવસ ખિચડીનો ભોગ લગાવવામાં આવે છે. ગોળ, તલ, રેવડી, રજકનો પ્રસાદ વહેચવામાં આવે છે.

સ્નાન, દાન, પુણ્ય અને પૂજા
માનવામાં આવે છે કે આ દિવસ સૂર્ય પોતાના પુત્ર શનિદેવથી નારાજગી ત્યાગી તેમના ઘર ગયાં હતાં, એટલા માટે આ દિવસ પવિત્ર નદીમાં સ્નાન, દાન, પૂજા વગેરે કરવાથી પુણ્ય હજાર ગણુ મળે છે. આ દિવસ ગંગાસાગલમાં મેળો ભરાય છે. આ દિવસ મલમાસ પણ સમાપ્ત થાય તથા શુભ માસ પ્રારંભ હોવાના કારણ લોકો દાન-પુણ્યથી શુભ શરૂઆત કરે છે. આ દિવસને સુખ અને સમૃદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

આ પર્વ ”પતંગ મહોત્વસ”ના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે .પતંગ ચગાવવા પાછળ મુખ્ય કારણ છે, થોડી કલાક સૂર્યના પ્રકાશમાં વિતાવો. આ સમય શરદીનો હોય છે અને આ મોસમમાં સવારનો સૂર્ય પ્રકાશ શરીર માટે સ્વાસ્થ્યવર્ધક અને ત્વચા તેમજ હાડકાં માટે અત્યંત લાભદાયી હોય છે. અંતમાં ઉત્સવ સાથે જ આરોગ્યને પણ લાભ મળે છે.

હિન્દુ ધર્મશાસ્ત્રોના અનુસાર, મકર સંક્રાંતિથી દેવતાઓના દિવસ આરંભ થાય છે, જે અષાઢ માસ સુધી રહે છે. મહાભારતમાં ભીષ્મ પિતામહએ પોતાના દેહ ત્યાગવા માટે મકર સંક્રાંતિનો જ ચયન કર્યું હતું. મકર સંકાંતિના દિવસે જ ગંગાજી ભગીરથી પાછળ-પાછળ ચાલીને કપિલ મુનિના આશ્રમથી થઈ સાગરમાં જઈને મળ્યાં હતાં. મહારાજ ભગીરથએ પોતાના પૂર્વજો માટે આ દિવસ તર્પણ કર્યું હતું, એટલા માટે મકર સંક્રાંતિ પર ગંગાસાગરમાં મેળો ભરાય છે.

આ બાર સંક્રાંતિઓ સાત પ્રકારની, સાત નામોવાળી છે, જે કોઈ સપ્તાહના દિવસ અથવા કોઈ વિશિષ્ટ નક્ષત્રના સમ્મિલનના આધાર પર ઉલ્લેખિત છે. આ છે નામમ મન્દા, મન્દાકિની, ધ્વાંક્ષી, ઘોરો, મહોદરી, રાક્ષસી, તેમજ મિશ્રિતા.

ઘોરા રવિવાર, મેષ અથવા કર્ક અથવા મકર સંકાંતિએ, ધ્વાંક્ષી સોમવારે, મહોદરી મંગળવારે, મન્દાકિની બુધવારે, મન્દા ગુરૂવારે, મિશ્રિતા શુક્રવારે તેમજ રાંક્ષસી શિનવારે હોય છે. કોઈ સંક્રાંતિ જેમ મેષ અથવા કર્ક વગેરે ક્રમથી મન્દા, મન્દાકિની, ધ્વાંક્ષી, ઘોરા, મહોદરી, રાક્ષસી, મિશ્રિતા કહેવામાં આવે છે, જો તે ક્રમથી ધ્રુવ, મૃદ્રુ, ક્ષિપ્ર, ઉગ્ર, ચર, ક્રૂર, અથવા મિશ્રિત નક્ષત્રથી યુક્ત હોય.

27 અથવા 28 નક્ષત્રને સાત ભાગમાં વિભાજિત છે- ધ્રુવ (સ્થિર)-ઉત્તરાફાલ્ગુની, ઉત્તરાષાઢા, ઉત્તરાભાદ્રપદા, રોહિણી, મૃદુ- અનુરાધા, ચિત્રા, રેવતી, મૃગશીર્ષ, ક્ષિપ્ર (લઘુ)0 હસ્ત, અશ્વિની, પુષ્ય અભિજિત, ઉગ્ર-પૂર્વાફાલ્ગુની, પૂર્વાષાઢા,પૂર્વાભાદ્રપદા, ભરણી, મઘા, ચર-પુનર્વસુ, શ્રવણ, ધનિષ્ઠા, સ્વાતિ, શતભિષક ક્રૂર (તીક્ષ્ણ) મૂળ, જ્યેષ્ઠા, આર્દ્રા, આશ્લેષા, મિશ્રિત (મૃદુતીક્ષ્ણ અથવા સાધારણ) કૃત્તિકા, વિશાખા. ઉક્ત વાર અથવા નક્ષત્રોથી જાણી શકાય છે કે આ વારની સંક્રાંતિ કેવી રહેશે.

હિન્દુ ધર્મશાસ્ત્રો અનુસાર, મકર સંક્રાંતિથી દેવતાઓના દિવસ આરંભ થાય છે, જે અષાઢ માસ સુધી રહે છે. કર્ક સંક્રાંતિથી દેવતાઓની રાત પ્રારંભ થાય છે. અર્થાત દેવતાઓના એક દિવસ અને રાતને ઉમેરીને મનુષ્યનું એક વર્ષ થાય છે. મનુષ્યોનો એક મહિનો પિતૃનો એક દિવસ હોય છે. તેમના દિવસ શુક્લ પક્ષ અને રાત કૃષ્ણ પક્ષ હોય છે.

આ દિવસથી સૌર વર્ષના દિવસની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. જોકે સૌર નવવર્ષ સૂર્યના મેષ રાશિમાં જવાથી પ્રારંભ થાય છે. સૂર્ય જ્યારે એક રાશિએ નીકળીને બીજી રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે બીજા માસનો પ્રારંભ થાય છે. 12 રાશિઓ સૌર માસનો 12 માસ છે. વાસ્તવમાં, હિન્દુ ધર્મમાં કેલેન્ડર, સૂર્ય, ચંદ્ર અને નક્ષત્ર પર આધારિત છે.

સૂર્ય પર આધારિતને સૌરવર્ષ, ચંદ્ર પર આધારિતને ચંદ્રવર્ષ અને નક્ષત્ર પર આધારિતને નક્ષત્રવર્ષ કહેવામાં આવે છે. જે રીતે ચંદ્રવર્ષના માસના બે ભાગ હોય છે- શુક્લ પક્ષ અને કૃષ્ણ પક્ષ, તેવી જ રીતે સૌરવર્ષના બે ભાગ હોય છે- ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયન. સૌરવર્ષનો પહેલો માસ મેષ હોય છે જ્યારે ચંદ્રવર્ષનો માસ ચૈત્ર હોય છે. નક્ષત્ર વર્ષના પહેલા માસ ચિત્રા હોય છે.

રાશિ અનુસાર દાન
માન્યતાના અનુસાર, આ દિવસ જો પોતાની રાશિ અનુસાર દાન કરવામાં આવે તો દાનથી મળી રહેલું ફળ અનેક ગણું વધી જાય છે. આવો જાણીએ તમારી રાશિ અનુસાર કયું દાન શુભ છે.

1. મેષ રાશિ- ચાદર તેમજ તલનું દાન કરશો તો શીઘ્ર જ તમારી તમામ મનોકામના પૂર્ણ થઈ શકે છે.
2. વૃષભ રાશિ- વસ્ત્ર તેમજ તલનું દાન કરવું શુભ રહેશે.
3. મિથુન રાશિ- ચાદર તેમજ છત્રીનું દાન કરવું ખૂબ જ લાભદાયક સિદ્ધ થશે.
4. કર્ક રાશિ- સાબુદાણા તેમજ વસ્ત્રનું દાન કરવું શુભ ફળ આપનારૂ રહેશે.
5. સિંહ રાશિ- ધાબળાનું તેમજ ચાદરનું દાન તમારી ક્ષમતા મુજબ કરો.
6. કન્યા રાશિ- તેલ તેમજ અડદની દાળનું દાન કરો.
7. તુલા રાશિ- કપાસનું રૂ, વસ્ત્ર, રાઈ, સુતરાઉ કાપડ, સાથે જ ચાદરનું દાન કરો.
8. વૃશ્ચિક રાશિ- ખિચડીનું દાન કરો સાથે જ તમારી ક્ષમતા અનુસાર ધાબળાનું દાન પણ શુભ ફળદાયી સિદ્ધ થશે.
9. ધન રાશિ- ચણાની દાળનું દાન કરશો તો વિશેષ લાભ થવાની સંભાવના છે.
10. મકર રાશિ- ધાબળાનું અને પુસ્તકનું દાન કરશો તો દરેક મનોકામના પૂર્ણ થઈ શકે છે.
11. કુંભ રાશિ- સાબુ, વસ્ત્ર, કાંસકો તેમજ અન્નનું દાન કરો.
12. મીન રાશિ- સાબુદાણા, ધાબળા, સુતરાઉ કાપડ તથા ચાદરનું દાન કરો.

 

 

Recent Posts

સોમવારની સવાર થતા જ પલટી જશે આ 4 રાશિઓની કિસ્મત, દરેક મનોકામના થશે પૂરી

સોમવાર એટલે કે, ભગવાન ભોળાનાથનો દિવસ. હંમેશા ભગવાન ભોળિયાની પોતાના ભક્તો પર કૃપા બની રહે છે. કારણ કે, તેઓ જ…

April 14, 2021

1 એપ્રિલથી 14 એપ્રિલ સુધી આસમાનની ઉંચાઈ પર રહેશે 5 રાશિઓનું ભાગ્ય, ખુલશે સફળતા અને ઉન્નતિનો નવો માર્ગ

કહેવાય છે કે પરિવર્તન એ સંસારનો નિયમ છે. દરરોજ ગ્રહો મુજબ રાશિમાં પણ પરિવર્તન આવે છે. જેથી દરરોજ રાશિ બદલાવી…

April 2, 2021

7 હજાર ફૂટની ઉંચાઈ પર આવેલું શનિદેવનું અનોખું મંદિર, પાંડવોને કરાવ્યું હતું નિર્માણ, જાણો આ મંદિરમાં..

નવ ગ્રહોમાં સૌથી કઠોર ગણતા શનિદેવને ન્યાયના દેવ કહેવામાં આવે છે. કારણ કે તે લોકોને તેમના કાર્યો અનુસાર સજા કરે…

March 28, 2021

પત્નિની હેવાનિયત, પતિ સૂઈ ગયો, ત્યારે પત્નિએ ગુસ્સામાં આવીને પતિનું ગુપ્તાંગ કાપી નાખ્યું, કારણ જાણીને તમને પણ…

છેલ્લા કેટલાંક સમયથી લગ્ન સંબંધના કારણે થતાં ગુનાઓમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. જેમાં કેટલાંક તો વળી એકબીજાનો જીવ લેવા…

March 28, 2021

દેશમાં આ રાજ્યોમાં મોંઘી થઈ વીજળી, જાણો કયાં કેટલા રૂપિયા વધ્યો ભાવ…

'કોરોના સંકટ દરમિયાન ફુગાવાના કારણે સામાન્ય લોકોની કમર તૂટી ગઈ છે. મોંઘવારીનો સામનો કરી રહેલા જાહેર જનતાને વધુ એક મોટો…

March 28, 2021

યમરાજનું ઘર છે સૌરમંડળનો આ ગ્રહ, સૂર્યનો એક ચક્કર પૂરો કરવામાં લાગે છે 248 વર્ષ

પ્લૂટો ગ્રહને 'યમ ગ્રહ' પણ કહેવામાં આવે છે. ખરેખર આ ગ્રહ સાથે ઘણી વિચિત્ર અને રહસ્યમય વસ્તુઓ જોડાયેલી છે. જેના…

March 28, 2021