Categories: ભક્તિ

જેવું ખાસો અન્ન તેવું રહેશે મન, જાણો કેમ હોય છે આવું? જાણો શું છે આ પાછળનું રહસ્ય

આહારનું મનુષ્યના જીવનમાં એક મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. આપણે જેવું ભોજન ખાઈએ છીએ તેવી જ અસર આપણું મન અને બુદ્ધિ પર પડે છે. ઉપનિષદમાં આવે છે, આહાર શુદ્ધૌ સત્વશુદ્ધ એટલે કે આપણો ખોરાક શુદ્ધ હશે તો આપણી ચેતના પણ શુદ્ધ હશે. ચેતાનના અનુરૂપ જ આપણાં વિચાર હોય છે, બુદ્ધિ હોય છે, કાર્ય હોય છે અને અંતમાં આપણે સ્વયં પણ તેવા જ બની જઈએ છે. એક પ્રસિદ્ધ કહેવત પણ છે જેવું ખાઈએ અન્ન, તેવું થઈ જાય મન. પરંતુ આજના આધુનિક તેમજ ભાગ દોડ ભર્યા જીવનમાં આપણે ભોજન લેતા પહેલા તેના ગુણ-દોષ પર વિચાર નથી કરતા અને તેના પગલે આપણે કોઈ ને કોઈ રોગથી ગ્રસ્ત થઈ જઈએ છે.

ગીતમાં ત્રણ પ્રકારના આહારના વિષયમાં જણાવવામાં આવ્યું છે. પહેલો, જે સાત્વિક અથવા શ્રેષ્ઠ પુરૂષને પ્રિય. હોય છે. આ તેવા આહાર છે જે આયુષ્ય, બુદ્ધિ બળ, આરોગ્ય, સુખ અને પ્રીતિને વધનારા રસોથી યુક્ત હોય છે. આ ખોરાક મનને પ્રિય હોય છે. બીજો, જે રાજસ અથવા મધ્યમ પુરૂષને પ્રિય હોય છે, જેમ ક કડવું, ખાટું, મીઠું ચડાવેલું, બહુજ ગરમ, તીખું, સુકુ, બર્ગર. આવો ખોરાક ચિંતા અને રોગોને ઉત્પન્ન કરનારો હોય છે. ત્રીજો, તામસિક આહાર જે અડધુ શેકવામાં, રસરહિત, દુર્ગંધયુક્ત, વાસી અને ઉચ્છિષ્ઠ છે. આ અપવિત્ર માનવામાં આવે છે.

ભોજનના વિષયમાં વિચાર કરવા પર અમે શોધીશું કે સાત્વિક પુરૂષ ખાતા પહેલા ભોજનના પદાર્થોના વિષયમાં સારા-નરસા વિચાર કરે છે કે આવું ભોજન લેવું જોઈએ જેથી આયુષ્ય, અને બળ વાંચો, તે રોગી ન બની જાય. બુદ્ધિ સાત્વિક બને. રાજસ પુરૂષ કડવા, ખાંટા, તીખા બર્ગર પદાર્થ વાળા ભોજનનો આગ્રહ કરે છે, જે બાદ તે વિચાર કરે છે કે આ ભોજનથી રોગ ઉત્પન્ન થઈ રહ્યો છે, ચિંતા અને દુખ વધી રહ્યું છે. બસ તેની દ્રષ્ટિ ફક્ત ભોજન પર રહે છે. તામકિસ પદાર્થ લેવાના કારણે તેની અંદર આળશ વધવી, ઉંઘ આવવી, હિંસા, કામમમાં મન ન લાગવું વગેરે અવગુણો વધી જાય છે. સતગુણથી જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે અને રજોગુણથી લોભ અને તમોગુણથી પ્રમાદ, અને મોહ અને અજ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે.

ગીતામાં આવે છે કે દુખોનો નાશ કરનારા યોગ તો યથાયોગ્ય આહાર, વિહાર કરનારાનો, કર્મોમાં યથાયોગ્ય ચેષ્ટા કરવાનારાનો અને યથાયોગ્ય સુતા તથા જાગનારાને જ સિદ્ધ થાય છે. એટલે કે અમે ન તો વધું અને ન ઓછું તેનો અર્થ થાય છે કે પોતાનું શરીર અને આયુષ્ય અનુસાર ભોજન કરવું જોઈએ. ઉપર જણાવેલી પાંચ વસ્તુ, જેમાં, સર્વપ્રથમ આહારનું વર્ણન આવે છે, ગ્રહણ કરવુ જોઈએ. તેના બાદ વિહાર (ફરવું યોગ વગેરે), કર્તવ્ય-કર્મ, ઉંઘવું અને જાગવું સામેલ છે, પરંતુ બધાં પર યોગ્ય ધ્યાન આપવું જોઈએ.

બધાં પ્રાણીઓમાં મનુષ્ટ જન્મ જ વિવેક પ્રદાન છે. તે ઉચિત, અનુચિત, નિત્ય, અનિત્ય વગેરેનો નિર્ણય લઈ શકે છે. એટલા માટે ચેતનાની શુદ્ધિ માટે અને શરીરને નિરોગી બનાવી રાખવા માટે મનુષ્યને ભોજનમાં સામેલ પદાર્થોને ગ્રહણ કરતા પહેલા તેના ગુણ-દોષ પર સારા-નરસા વિચાર કરી લેવા જોઈએ. સાત્વિક ભોજનથી આપણું મન અને બુદ્ધિ પણ પવિત્ર રહેશે, ઉચિત ચિંતન પણ થતું રહેશે અને શરીર નિરોગી રહેવાના કારણે આપણી કાર્ય ક્ષમતા પણ યથાવત બની રહેશે.

Recent Posts

સોમવારની સવાર થતા જ પલટી જશે આ 4 રાશિઓની કિસ્મત, દરેક મનોકામના થશે પૂરી

સોમવાર એટલે કે, ભગવાન ભોળાનાથનો દિવસ. હંમેશા ભગવાન ભોળિયાની પોતાના ભક્તો પર કૃપા બની રહે છે. કારણ કે, તેઓ જ…

April 14, 2021

1 એપ્રિલથી 14 એપ્રિલ સુધી આસમાનની ઉંચાઈ પર રહેશે 5 રાશિઓનું ભાગ્ય, ખુલશે સફળતા અને ઉન્નતિનો નવો માર્ગ

કહેવાય છે કે પરિવર્તન એ સંસારનો નિયમ છે. દરરોજ ગ્રહો મુજબ રાશિમાં પણ પરિવર્તન આવે છે. જેથી દરરોજ રાશિ બદલાવી…

April 2, 2021

7 હજાર ફૂટની ઉંચાઈ પર આવેલું શનિદેવનું અનોખું મંદિર, પાંડવોને કરાવ્યું હતું નિર્માણ, જાણો આ મંદિરમાં..

નવ ગ્રહોમાં સૌથી કઠોર ગણતા શનિદેવને ન્યાયના દેવ કહેવામાં આવે છે. કારણ કે તે લોકોને તેમના કાર્યો અનુસાર સજા કરે…

March 28, 2021

પત્નિની હેવાનિયત, પતિ સૂઈ ગયો, ત્યારે પત્નિએ ગુસ્સામાં આવીને પતિનું ગુપ્તાંગ કાપી નાખ્યું, કારણ જાણીને તમને પણ…

છેલ્લા કેટલાંક સમયથી લગ્ન સંબંધના કારણે થતાં ગુનાઓમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. જેમાં કેટલાંક તો વળી એકબીજાનો જીવ લેવા…

March 28, 2021

દેશમાં આ રાજ્યોમાં મોંઘી થઈ વીજળી, જાણો કયાં કેટલા રૂપિયા વધ્યો ભાવ…

'કોરોના સંકટ દરમિયાન ફુગાવાના કારણે સામાન્ય લોકોની કમર તૂટી ગઈ છે. મોંઘવારીનો સામનો કરી રહેલા જાહેર જનતાને વધુ એક મોટો…

March 28, 2021

યમરાજનું ઘર છે સૌરમંડળનો આ ગ્રહ, સૂર્યનો એક ચક્કર પૂરો કરવામાં લાગે છે 248 વર્ષ

પ્લૂટો ગ્રહને 'યમ ગ્રહ' પણ કહેવામાં આવે છે. ખરેખર આ ગ્રહ સાથે ઘણી વિચિત્ર અને રહસ્યમય વસ્તુઓ જોડાયેલી છે. જેના…

March 28, 2021